چرا با وجود بلد بودن، سر جلسه آزمون نتیجه نمیگیرم؟ ۶ دلیل علمی
چرا با وجود بلد بودن، سر جلسه آزمون نتیجه نمیگیرم؟ ۶ دلیل علمی
چرا بعضی دانشآموزان با وجود دانش کافی، سر جلسه آزمون نتیجه نمیگیرند؟ ۶ دلیل علمی + راهکار
از «همهچیز را بلد بودم ولی…» تا یک روش ۱۰ دقیقهای برای تشخیص مشکل خودتان
«توی خانه همهچیز را حل میکردم، سر جلسه انگار هیچچیز یادم نبود.» این جمله را تقریباً هر داوطلبی دستکم یک بار گفته است. پژوهشگران به این پدیده میگویند «عملکرد کمتر از دانش»؛ در مقاله معروفی در مجله Science هم آمده که دانشآموزانی که سر آزمون هستند ممکن است بدتر از آنچه دانششان اجازه میدهد عمل کنند. در این مقاله ۶ دلیل رایج و راهکارهای هرکدام را میخوانید، با مشخصکردن اینکه کدام بخش از پژوهش است و کدام تحلیل ما.
۱. نگرانی، حافظه کاری را که برای حل سؤال لازم است اشغال میکند.
۲. «احساس دانستن» با «توانایی یادآوری» یکی نیست.
۳. شرایط تمرین شما با شرایط آزمون فرق دارد.
۴. مدیریت زمان و نمره منفی تمرین نشده است.
۵. بدن را اشتباه تفسیر میکنید: ضربان بالا را خطر میبینید.
۶. خواب، خستگی و شرایط شب و صبح آزمون.
اول مشخص کنید: واقعاً دانش کافی دارید؟
قبل از سرزنش استرس، یک آزمایش ساده انجام دهید (این روش پیشنهاد ماست، نه پروتکل پژوهشی): دو مجموعه تست همسطح و جدا انتخاب کنید. یکی را راحت، بدون زمانسنج و با اجازه فکر کردن حل کنید، دیگری را کاملاً مثل روز آزمون، با زمان واقعی و بدون وقفه.
| نتیجه | یعنی چه؟ | تمرکز اصلی |
|---|---|---|
| آزمون راحت خوب، آزمون واقعی خیلی ضعیفتر | دانش هست، «عملکرد زیر شرایط آزمون» مشکل دارد | دلیلهای ۱ و ۳ تا ۶ |
| هر دو ضعیف | احتمالاً دانش هنوز «آماده آزمون» نیست | دلیل ۲ و روش مطالعه |
| هر دو خوب ولی در جلسه واقعی افت | فشار موقعیت واقعی (نمره، پیامد، محیط) اثر میگذارد | دلیلهای ۱ و ۵ |
دلیل ۱: نگرانی، حافظه کاری شما را اشغال میکند (مبنا: پژوهش)
گرد دانشمندان رامیرز و بیلاک (۲۰۱۱) در مجله Science نشان دادند که نگرانیهای مربوط به آزمون و پیامدهایش با حافظه کاری، یعنی همان ظرفیت محدودی که برای فکر کردن و حل سؤال لازم است، رقابت میکند. وقتی ذهن نصف ظرفیتش را صرف «اگر نتوانم چه میشود؟» میکند، همان مقدار برای حل سؤال کم میماند.
آنها بررسی کردند که اگر دانشآموزان ۱۰ دقیقه قبل از آزمون درباره نگرانیهایشان بنویسند چه میشود. در آزمایشهای آزمایشگاهی و در یک آزمایش میدانی با دانشآموزان نهم در امتحان نهایی زیستشناسی، این نوشتن نمره دانشآموزان مضطرب را بالا برد و رابطه منفی بین اضطراب و نمره را عملاً از بین برد. دانشآموزان مضطرب در گروه نوشتن، در حد همکلاسیهای کماضطراب عمل کردند.
قبل از ورود به جلسه یا قبل از هر آزمون آزمایشی مهم، ۱۰ دقیقه آزادانه درباره حسهایتان بنویسید: «میترسم از…»، «اگر… شد…». نیازی به منطقی بودن نیست؛ هدف این است که نگرانی را از ذهن بیرون بریزید. این نوشتن دانش شما را زیاد نمیکند، فقط ظرفیت ذهن را برای حل سؤال آزاد میکند.
این آزمایشها روی دانشآموزان و دانشجویان خارج از ایران و در امتحانهای درسی بوده است، نه کنکور. اثر آن برای داوطلب ایرانی در شرایط کنکور مستقیماً سنجیده نشده؛ ولی هزینه امتحانکردنش تقریباً صفر است. بهتر است ابتدا در آزمونهای آزمایشی امتحان کنید.
دلیل ۲: «آشنا بودن» با «یادآوری کردن» فرق دارد (مبنا: پژوهش)
وقتی کتاب جلوی شماست، همهچیز آشناست و فکر میکنید بلدید. اما در آزمون باید خودتان از حافظه بازیابی کنید. در مرور دانلوسکی و همکاران (۲۰۱۳)، «تمرین با آزمون» از روشهای با کارایی بالا بود و بازخوانی و هایلایت در سطح پایین. اگر بیشتر مطالعهتان بازخوانی بوده، ممکن است دانش شما فقط «شناختن» باشد، نه «یادآوری».
بعد از هر مبحث، کتاب را ببندید و بنویسید چه یادتان مانده؛ سپس چند تست بزنید و دو روز بعد دوباره همان مبحث را تست کنید.
دلیل ۳: شرایط تمرین شما با شرایط آزمون فرق دارد (مبنا: تحلیل ما بر پایه ساختار رسمی)
اگر در خانه با وقفه، موسیقی، استراحت وسط تست و بدون زمانسنج میخوانید، روز آزمون برای مغزتان یک موقعیت کاملاً تازه است. طبق ساختار رسمی کنکور ۱۴۰۵، دفترچههای اصلی بین ۴۵ تا ۸۵ دقیقهاند و وسط هرکدام وقفهای وجود ندارد. تمرکز برای این مدت بیوقفه باید تمرین داشته باشد.
آزمون های آزمایشی را با پیش فرض کنکور شرکت کنید و تا حد امکان آزمون های حضوری داشته باشید آزمون های آنلاین شمارا از این فضا دور می کند.
دلیل ۴: زمانبندی و نمره منفی را تمرین نکردهاید (مبنا: ساختار رسمی و محاسبه)
میانگین زمان هر سؤال در کنکور ۱۴۰۵ حدود ۶۰ ثانیه در انسانی، ۷۰ در تجربی و ۸۳ در ریاضی است. هر پاسخ غلط یکسوم نمره پاسخ درست را کم میکند. با ۴ گزینه، حدس کاملاً تصادفی در میانگین سودی ندارد، ولی حذف حتی یک گزینه حدس را به نفع شما میکند. کسی که هر سؤال را «باید حتماً جواب بدهم» بداند، هم زمان را از دست میدهد و هم نمره منفی میگیرد.
سؤال زمانبر را علامت بزنید و رد شوید؛ برای حدس یک قاعده شخصی بنویسید («فقط وقتی یک گزینه را قطعاً حذف کردم») و بعد از هر آزمون ببینید چند نمره را بر اثر حدس غلط یا زمانگیر شدن از دست دادهاید.
دلیل ۵: ضربان بالا را نشانه شکست میدانید (مبنا: پژوهش)
قلب تند میزند، دستها سرد میشود. بسیاری از داوطلبان این را «نشانه اینکه خراب میکنم» تعبیر میکنند و همین، اضطراب را بالاتر میبرد. در پژوهش جیمیسون و همکاران (۲۰۱۰)، شرکتکنندگانی که به آنها گفته شد برانگیختگی بدن میتواند عملکرد را بهتر کند، در بخش ریاضی آزمون GRE عملکرد بهتری داشتند. به این کار «بازارزیابی برانگیختگی» میگویند.
وقتی قلب تند شد، بهجای «دارم خراب میکنم» به خودتان بگویید: «بدنم دارد انرژی آماده میکند». این جمله مشکل را حل نمیکند، ولی از معنای خطر دادن به نشانههای بدن جلوگیری میکند. دو نفس عمیق هم بکشید.
دلیل ۶: شب و صبح آزمون (مبنا: توصیه عمومی)
خواب کم، ناشتا رفتن به جلسه یا تغییر ناگهانی روتین، کار ذهن را سختتر میکند. این بخش یک توصیه عمومی است و فقط یادآوری میکند که ذهنِ خسته و گرسنه، حتی با دانش خوب هم بدتر عمل میکند.
چکلیست قبل، حین و بعد از آزمون
| مرحله | چه کار کنیم؟ |
|---|---|
| هفتهها قبل | دفترچه کامل با زمان واقعی؛ خودآزمایی بهجای بازخوانی؛ قاعده حدس و زمانبندی |
| شب قبل | وسایل و مدارک را آماده کنید، زود بخوابید، مطلب جدید شروع نکنید |
| ۱۰ دقیقه قبل از شروع | نوشتن نگرانیها (در آزمونهای آزمایشی هم تمرین کنید) |
| حین آزمون | اول سؤالهای راحت، علامتگذاری سؤال زمانبر، نفس عمیق، بازارزیابی ضربان بهعنوان انرژی |
| بعد از آزمون آزمایشی | ثبت درست، غلط، نزده، و علت هر افت (دانش، دقت، زمان، استرس) |
نتیجه آزمونهایتان با دانشتان فاصله دارد؟
با مشاوران گلناز ابراهیمی تماس بگیرید تا نتیجه آزمونهای اخیر، روش مطالعه و الگوی اشتباههایتان را بررسی کنیم و ببینیم فاصله از دانش است، زمانبندی یا استرس.
تماس برای بررسی عملکرد در آزمون
مرکز مشاوره گلناز ابراهیمی · ۰۹۱۹۷۷۵۵۹۲۴
سؤالات پرتکرار
بخشی از دلیل میتواند نگرانی باشد که حافظه کاری را اشغال میکند (پژوهش رامیرز و بیلاک، ۲۰۱۱). بخش دیگر میتواند این باشد که دانش شما بیشتر «شناختن» است تا «یادآوری»، و باید با خودآزمایی تقویتش کنید.
در پژوهشهای رامیرز و بیلاک، ۱۰ دقیقه نوشتن قبل از آزمون عملکرد دانشآموزان مضطرب را بهتر کرد. این پژوهشها روی امتحانهای درسی بوده و اثر آن در کنکور مستقیماً سنجیده نشده است.
نه لزوماً؛ در پژوهش جیمیسون و همکاران (۲۰۱۰)، تفسیر برانگیختگی بدن بهعنوان چیزی که میتواند کمک کند، عملکرد در بخش ریاضی آزمون GRE را بهتر کرد.
دو مجموعه تست همسطح را یک بار راحت و بدون زمان و یک بار مثل آزمون واقعی حل کنید و نتیجه را مقایسه کنید (جدول بالا).
برای این سؤال پژوهش مشخصی در منابع این مقاله نیست. توصیه عمومی این است که بهجای شروع مطلب تازه، فقط مرور سبک و آمادهسازی وسایل داشته باشید و خواب کافی را فدا نکنید.
منابع: Ramirez, G., & Beilock, S. L. (2011). Writing about testing worries boosts exam performance in the classroom. Science, 331(6014), 211–213. https://doi.org/10.1126/science.1199427؛ Jamieson, J. P., Mendes, W. B., Blackstock, E., & Schmader, T. (2010). Turning the knots in your stomach into bows: Reappraising arousal improves performance on the GRE. Journal of Experimental Social Psychology؛ Dunlosky, J. et al. (2013). Improving Students’ Learning With Effective Learning Techniques. Psychological Science in the Public Interest, 14(1)؛ ساختار و زمان دفترچهها: اینفوگرافیک رسمی سازمان سنجش درباره کنکور ۱۴۰۵. «آزمایش تشخیصی دو آزمونی» و بخشهای برچسبخورده «تحلیل ما» پیشنهاد نویسندهاند، نه نتیجه یک پژوهش مستقیم. این مقاله توصیه عمومی است و جای مشاوره روانشناختی تخصصی را نمیگیرد.
پست های مرتبط
منحنی فراموشی چیست؟ | عدد واقعی و راه مقابله علمی
افسانه چندکارگی در کنکور؛ چرا باید تک بعدی باشید؟
چرا درصد آزمونم بالا نمیرود؟ ۷ دلیل و راهکار افزایش درصد
نتایج نهایی کنکور ۱۴۰۵ کی اعلام میشوند؟ + دلیل تأخیر
اهمالکاری در کنکور؛ ریشه روانشناختی + ۵ راهکار علمی
به دنبال مقاله خاصی هستید؟
دسته بندی های مقالات
آخرین مقالات ما
منحنی فراموشی چیست؟ | عدد واقعی و راه مقابله علمی
۲۳ آبان ۱۴۰۵افسانه چندکارگی در کنکور؛ چرا باید تک بعدی باشید؟
۱۸ آبان ۱۴۰۵برچسب های پرطرفدار